Z literatury greckiej i rzymskiej oraz nawiązujących do niej utworów różnych epok mity przeniknęły do współczesnej  kultury europejskiej. Na trwałe zakorzeniły się w językach poszczególnych narodów i zaczęły wpływać na sposób myślenia o człowieku i świecie. Tak oto mitologia grecka stała się dobrem wspólnym. Jej obecność najłatwiej wyśledzić na poziomie posługiwanego się języka, bowiem wystarczy [...]

Pisarze z różnych epok niejednokrotnie odwoływali się w swoich tekstach do mitologii oraz do przenikniętej nią starożytnej literatury, prowadząc tak zwane dialogi z tradycją. Dzieła Homera, Sofoklesa czy Horacego przez wieki inspirowały, ale i jednocześnie prowokowały do polemiki. Warto przypomnieć, że wiele  mitologicznych motywów, czyli toposów, można odnaleźć w renesansowej liryce Jana Kochanowskiego, a Pan [...]

Mity, istniejące pierwotnie w formie ustnej, od pewnego momentu zaczęły być tworzywem twórczości literackiej. Dzieła pisarzy greckich i rzymskich utrwaliły mitologię dla przyszłych pokoleń. Dziś wiedzę o wierzeniach ludzi starożytnych czerpie się głównie z utworów literackich, a napisane książki o mitach opierają się właśnie na nich. Mity oraz związane z nimi obrzędy i rytuały miały [...]

Niezwykły świat i czas przedstawiony w mitach to sfera sacrum, czyli tego, co święte. Codzienna, szara rzeczywistość starożytnych Greków była zaś sferą profanum, co oznacza z języka łacińskiego pro – “przed”, fanum – “miejsce święte”. Ludzie egzystujący w sferze profanum podlegali zwykłym, codziennym bolączkom, nieznanym mieszkańcom sfery wyższej. Ciążyła im świadomość przemijalności i znikomości własnego [...]

Bohaterowie mitów działają w mitycznej przestrzeni, której podstawową cechą jest niezwykłość, dzisiaj odbierana jako fantastyka. Starożytnym jawiła się jako przestrzeń groźna dla przeciętnych ludzi, która zbyt wiele od nich wymaga, bo pozostaje w niepodzielonym władaniu istot boskich. O tym, czym ona jest i jak fascynuje, najlepsze wyobrażenie daje opowieść o Odyseuszu. Przestrzeń mityczna nigdy nie [...]

Bohaterami mitów są bogowie, półbogowie (herosi) i ludzie. Ci pierwsi są nieśmiertelni, niekiedy bardzo piękni, posiadają wielką wiedzę i władzę, nie można ich jednak nazwać istotami doskonałymi. Historia Uranosa, Kronosa i Zeusa udowadnia, że bywają oni żądni władzy, a spór Hery, Ateny i Afrodyty, że potrafią być kłótliwi, natomiast pijaństwo Dionizosa, że posiadają nałogi. Pod [...]

Mity ukazywały wyłanianie się elementów wszechświata z chaosu (kosmogonia), przedstawiały boskie genealogie, czyli opisy boskich rodów (teologia) oraz postać tytana Prometeusza, który ulepił człowieka z gliny zmieszanej ze łzami (antropogenia). Mityczne opowieści były podstawą wszystkich innych. Z nich wyrosły mity objaśniające pochodzenie zjawisk przyrody, zwierząt, roślin, instytucji społecznych, a nawet narzędzi. Mitologia grecka była więc [...]

Autorem powieści mitycznych jest cała społeczność zamieszkująca dany obszar. Trzeba pamiętać, że u zarania dziejów mity nie tylko objaśniały świat i zaspokajały potrzeby religijne, lecz również integrowały ludzi, pozwalając wchodzącym w jej skład osobom czuć się członkami pewnej duchowej wspólnoty. Takich społeczności archaicznych, których fundamentem kultury były mitologie, czyli zbiory mitów oraz związane z nimi [...]

Mity są wyrazem pierwotnego zdziwienia świata oraz głęboko zakorzenionej w człowieku potrzeby wiary w to, co go nieskończenie przerasta. Zdziwienie ludzi starożytnych nieposiadających wiedzy z zakresu fizyki, biologii czy chemii wywoływały najprostsze, najbardziej oczywiste zjawiska i procesy zachodzące w przyrodzie, na przykład wschód i zachód słońca, erupcja wulkanu, śpiew ptaka, śmierć człowieka. Zdumieni otaczają ich [...]

Mit jest opowieścią o przeszłości, zazwyczaj nieznanego pochodzenia, wyjaśniająca w postaci alegorycznej i symbolicznej sens zwyczajów i wierzeń, a także zjawisk neutralnych związanych z magią i kultem. Mit jest pewną historią dotyczącą zwłaszcza tego, co było na początku, to znaczy zaistnienia bogów, ludzi i światów. Bohaterami mitów były głównie istoty boskie. Celem mitów było tworzenie [...]